Çetnır Ceviz Nerenin? Bir Anı, Bir Hikâye
Kayseri’de yaşarken bazen çok özlediğim, bir o kadar da hüzünlü olan bir şey var: Geçmiş. Çetnır cevizini her hatırladığımda, o günleri yeniden yaşar gibi oluyorum. Birçok insan Çetnır cevizini Kayseri’nin nadide ürünlerinden biri olarak bilir, ama bu ceviz için benzer duygularım var. Bu yazıyı yazarken, içimde büyük bir boşluk hissi var. Çünkü o cevizlerin nereden geldiğini sormak, aslında bir kaybı hatırlatmak gibi. Her şeyin bir yeri var, ama bir yerden sonra o yerin anlamı değişiyor.
Bazen, bir anı seni sarar ve o anıyı bir zaman dilimi gibi yaşarsın. Benim için Çetnır cevizinin olduğu anlar da böyleydi. Duygusal bir kavşak, bir geçiş yeriydi. Bunu anlatmadan edemem. Çünkü o cevizleri ilk kez ne zaman aldığımı hatırlıyorum, tam olarak hangi sokakta, hangi dükkanın önünde… Yavaşça zamanın akışına kaptırdım kendimi. Bir dondurma sahnesi gibi, tatlı ama bir o kadar da acıydı. O yüzden yazıyorum işte, çünkü her şey anılarla anılmak üzere kalıyor.
İlk Kez Çetnır Cevizini Aldım: Bir Heyecan, Bir Hüsran
Yaz mevsimindeydik ve ben, Kayseri’nin sıcaklarında, ailemle birlikte hafta sonu pazara gitmiştim. Sıcak hava, şehirdeki en eski pazar yerinde gezerken boğazımda bir rahatsızlık yaratıyordu. Ama yürüyordum işte, çünkü başka seçeneğim yoktu. O sıcağa rağmen, pazarda satılan her şeyin içindeki hikayeyi merak ediyordum. Yavaşça, yeni bir şey almak için gözlerimi çevirdim. Tam o sırada, gözüm Çetnır cevizlerine takıldı.
Evet, Çetnır cevizini hatırlıyorum. O kadar tanıdık, o kadar gerçekti ki… İçimde bir kıpırtı oluştu. Onları almadan geçmeyecek, alıp geri döneceğim diye düşünerek markete doğru yöneldim. Her şey çok doğal başladı. Cevizler tezgâhta, sıralanmış ve birbirinden büyüleyici. Ah, ne kadar güzel, dedim içimden.
Ben: “Çetnır cevizinin tadı bambaşkadır, değil mi?”
Satıcı: “Kesinlikle, Kayseri’nin meşhur cevizidir.”
Ben: “O zaman bir kilo alayım.”
Ama o cevizlerin fiyatını duyunca içimden bir soğuma geldi. Hani, hayal ettiğin şey var ya, aslında onun beklediğinden daha pahalı olması. Aynı anı yaşamışsınızdır mutlaka. Yani, sonrasında bir anda aldığım karar, bir hayal kırıklığına dönüştü. Çünkü 1 kilo almak o kadar kolay değildi. Hiç beklemediğim bir yerde, hayatımda ilk defa böyle bir kesintiye uğramıştım. Ama almak zorundaydım.
Çetnır cevizini aldım. Ancak o anki hissiyatımı tarif etmek zor. Bir yanda, yıllarca sonra geri dönüp hatırlayacağım, bir Kayseri hatırası; bir yanda da o anki maddi yetersizliklerin, düşüncelerinin gölgesi. “Ne kadar şanslıyım!” diye düşündüm. Ama sonra, cebimdeki paranın ne kadar hızlı tükendiğini fark ettim ve o iki kilo ceviz bana hiç de “büyük bir şey” gibi gelmedi.
Kayseri’nin Çetnır Cevizi: Geçmişin Kokusuyla Yüzleşmek
Bir akşam annemle birlikte o cevizleri kırdık. Yavaşça, annemin o yıllarca kullandığı o minik ceviz kıracağıyla kırdık. Çatlayan kabuklar arasında, her bir çekirdek bana farklı bir anı hatırlattı. O cevizleri kırarken, sadece ceviz değil, aynı zamanda yılların içinde kaybolan bir zaman dilimini de kırıyordum. Kayseri’nin sokaklarında bir zamanlar koşarak oynadığımız çocukluğumuz, bir yandan o cevizle bir araya geliyordu. Annenin bana yaptığı baklava, sokakta koşturduğum çocukluk arkadaşlarım, o eski şehrin yerleri… Bunların hepsi iç içe girdi.
Ben, 25 yaşında bir genç adam olarak Çetnır cevizini tam anlamıyla keşfetmeye başladım. Bir zamanlar bana sadece “bu Kayseri’nin cevizi” gibi gelmişti ama şimdi her bir tanesi bir anlam taşıyordu. Bunu fark edince içimdeki duyguların karmaşası arttı. Kayseri’nin meşhur bir ürünü, bir şehrin kimliğini taşırken, aslında bana da başka şeyleri hatırlatıyordu. Şimdi o cevizi her yediğimde, geçmişin kokusunu ve aynı zamanda ne kadar hızlı geçtiğini hissediyorum.
Ben: “Bazen, en küçük şeyler en büyük duyguları uyandırır, değil mi?”
Annem: “Evet, hayat çok hızlı geçiyor. Küçük anılar büyük anlamlar taşır.”
0’dan Başlamak: Hayatın Cevizli Çeyrekleri
Hayatımda en çok sevdiğim şey, bazen en küçük şeylere nasıl takıldığımı görmek. O gün pazarda aldığım 0-0,25 kilo Çetnır cevizinin içindeki o anlam; bana hayatta neyin önemli olduğunu düşündürdü. Bir yandan tatlı bir heyecan vardı, bir yandan da yıllarca aldığım, aslında hiçbir zaman anlamını tam olarak kavrayamadığım bir cevizin içinde kaybolmuştum.
Belki de hepimizin hayatındaki “Çetnır cevizi” dediğimiz şey, bu kadar küçük ve basittir. Ama bir o kadar da güçlüdür. Kırıldığında her yeri kapsar, geçmişin acısını veya sevincini hatırlatır. Birçok insan sadece bir cevizi yerken, bu kadar duygusal bir bağ kurmaz. Ama ben, işte o an, o cevizi kırarken hissettiğim tüm o karmaşayı yazıyorum şimdi. Bir çeyrek kilo ceviz, benim için daha fazla bir anlam taşıyor. Sadece bir kilo ceviz almakla geçen bir an değil, geçmişin, hatıraların ve kaybolan zamanın da bir parçası.
Çetnır Cevizinin Sırrı: Anlamlı Bir Boşluk
Ve şu an, bu yazıyı yazarken, aklımda tek bir soru var: Çetnır cevizinin sırrı ne? Onu gerçekten tam olarak tanıyabiliyor muyuz? O cevizin kokusu, rengi, tadı, anıları nasıl birleştiriyor? Bazen, hayatın içinde küçük bir boşluk olur, ama o boşluk bir anlam taşıyabilir. Her anı o boşlukla doldurur, ama işte o anı daha sonra hatırladığında, hepsi bir bütün olur.
Hepimiz zaman zaman geçmişe bakarken, o küçük anılara takılırız. Çetnır cevizinin nereye ait olduğunu sormak, aslında sadece bir ürünün ya da bir şehrin tarihiyle ilgilenmek değil. Bazen, küçük bir cevizin içinde kaybolarak, kaybolduğumuz yerin aslında neresi olduğunu da hatırlıyoruz. Hem geçmişin hem de geleceğin iç içe olduğu bir zaman dilimi.
Ben: “Çetnır cevizini tam anlamış mıyım acaba? Bilmiyorum, ama anıların en güzel yanları böyle…”
İç ses: “Evet, bazen tam anlamadığımız şeyleri severiz. O ceviz gibi, Kayseri gibi, geçmiş gibi…”